Kısa özet
PD-1 inhibitörleri kemoterapi gibi doğrudan kanser hücresini öldürmekten çok bağışıklık sisteminin kanseri tanıma gücünü artırmaya çalışır. Uygunluk; kanser türü, evre, PD-L1, MSI/dMMR, TMB, önceki tedaviler ve otoimmün hastalık öyküsüne göre değişir.
Pembrolizumab (Keytruda)
Hangi hastalarda kullanılır? Akciğer kanseri, melanom, baş-boyun kanseri, mide/özofagus alanı, böbrek, mesane, endometrium, serviks, üçlü negatif meme kanseri ve MSI-H/dMMR gibi biyobelirteç seçilmiş tümörlerde gündeme gelebilir.
Katkısı nedir? Uygun hastalarda hastalık kontrol süresini uzatabilir, bazı hastalarda uzun süreli yanıt sağlayabilir ve bazı erken evre/adjuvan-neoadjuvan alanlarda nüks riskini azaltmak amacıyla kullanılabilir.
Yan etkiler nelerdir? Halsizlik, döküntü, kaşıntı, ishal, tiroid bozukluğu, karaciğer testlerinde yükselme, akciğer iltihabı/pnömonit ve nadiren kalp, böbrek, sinir sistemi veya hipofiz etkilenmesi görülebilir.
Türkiye'de geri ödemesi var mı? Tek bir “evet/hayır” cevabı yoktur. Tümör tipi, PD-L1 veya MSI/dMMR sonucu, basamak, kombinasyon ve rapor koşulları güncel SUT/MEDULA ile kontrol edilmelidir.
Nivolumab (Opdivo)
Hangi hastalarda kullanılır? Melanom, akciğer, böbrek, mesane, baş-boyun, özofagus, mide/GEJ, karaciğer, mezotelyoma ve MSI-H/dMMR kolorektal kanser gibi alanlarda, endikasyona göre tek başına veya ipilimumab/kemoterapi ile kullanılabilir.
Katkısı nedir? Bazı metastatik hastalıklarda yaşam süresi ve yanıt süresi katkısı sağlayabilir; nivolumab + ipilimumab kombinasyonu bağışıklığı iki farklı kontrol noktasından etkileyebilir.
Yan etkiler nelerdir? Bağışıklık ilişkili ishal-kolit, pnömonit, hepatit, tiroidit, cilt reaksiyonları ve endokrin yetmezlikler açısından yakın takip gerekir.
Türkiye'de geri ödemesi var mı? Endikasyon, kombinasyon, tedavi basamağı ve rapor koşulları hasta bazında kontrol edilmelidir; özellikle ipilimumab ile kombinasyonlarda koşullar farklı olabilir.
Cemiplimab (Libtayo)
Hangi hastalarda kullanılır? İleri kutanöz skuamöz hücreli karsinom, bazal hücreli karsinomda belirli durumlar, serviks kanseri ve bazı küçük hücreli dışı akciğer kanseri hastalarında gündeme gelebilir.
Katkısı nedir? Özellikle cerrahi veya radyoterapiye uygun olmayan ileri cilt kanserlerinde tümörü küçültme ve hastalık kontrolü sağlama potansiyeliyle önemlidir.
Yan etkiler nelerdir? Diğer PD-1 inhibitörlerine benzer şekilde ishal, döküntü, tiroid bozukluğu, pnömonit, hepatit ve infüzyon reaksiyonu izlenebilir.
Türkiye'de geri ödemesi var mı? Kullanım alanı ve erişim koşulları endikasyona göre değişir; ruhsat, ödeme listesi ve SUT/MEDULA hasta bazında kontrol edilmelidir.
Dostarlimab (Jemperli)
Hangi hastalarda kullanılır? dMMR/MSI-H endometrium kanserinde ve bazı dMMR solid tümörlerde, endikasyona göre tek başına veya kemoterapiyle birlikte kullanılabilir.
Katkısı nedir? dMMR/MSI-H tümörlerde bağışıklık yanıtı daha belirgin olabildiği için uygun hastalarda anlamlı ve uzun süreli yanıtlar görülebilir.
Yan etkiler nelerdir? İmmün ilişkili kolit, hepatit, pnömonit, tiroid/adrenal/hipofiz sorunları, böbrek etkilenmesi ve cilt reaksiyonları açısından dikkat gerekir.
Türkiye'de geri ödemesi var mı? dMMR/MSI-H sonucu, tümör tipi, basamak ve kombinasyon koşulları güncel resmi sistemlerden kontrol edilmelidir.
Tislelizumab (Tevimbra)
Hangi hastalarda kullanılır? Ülkeye göre özofagus, mide/GEJ ve akciğer kanseri gibi alanlarda kullanılabilir; endikasyonlar hızla değişebildiği için güncel ruhsat kontrolü önemlidir.
Katkısı nedir? Uygun tümörlerde kemoterapiyle birlikte veya sonraki basamaklarda hastalık kontrolünü artırmak amacıyla değerlendirilir.
Yan etkiler nelerdir? PD-1 sınıfı bağışıklık ilişkili yan etkiler, infüzyon reaksiyonları ve laboratuvar değişiklikleri görülebilir.
Türkiye'de geri ödemesi var mı? Ruhsat, temin ve ödeme durumu endikasyona göre ayrıca kontrol edilmelidir.
Hekime sorulabilecek sorular
- Benim tümörümde PD-L1, MSI/dMMR veya TMB sonucu gerekli mi?
- İmmünoterapi tek başına mı, kemoterapi veya başka immünoterapiyle birlikte mi planlanıyor?
- Otoimmün hastalığım, organ naklim veya kortizon kullanımım tedavi kararını etkiler mi?
- İshal, nefes darlığı, sarılık, baş ağrısı veya aşırı halsizlik olursa ne yapmalıyım?
- Geri ödeme için hangi patoloji, biyobelirteç sonucu ve sağlık kurulu raporu gerekiyor?