Radyoterapi hangi amaçlarla verilir?
Radyoterapi ameliyat öncesi tümörü küçültmek, ameliyat sonrası mikroskobik hastalık riskini azaltmak, kemoterapiyle birlikte küratif tedavi sağlamak, metastaz ağrısını azaltmak veya kanama-basınç gibi belirtileri kontrol etmek için kullanılabilir. Tedavinin amacı hastanın kanser türüne, evresine ve genel durumuna göre belirlenir.
Planlama neden önemlidir?
Radyoterapide amaç tümöre yeterli dozu verirken sağlıklı dokuları olabildiğince korumaktır. Bu nedenle tedavi öncesi simülasyon, maske veya sabitleme aparatları, planlama tomografisi ve hedef hacim çizimleri yapılabilir. Hastanın her seansta benzer pozisyonda durması tedavinin doğruluğu için önemlidir.
Yan etkiler bölgeye göre değişir
Halsizlik, saç dökülmesi, baş ağrısı, bulantı, hafıza-konsantrasyon sorunları görülebilir.
Ağız kuruluğu, yutma güçlüğü, tat değişikliği, ağız yarası ve cilt değişiklikleri olabilir.
Ciltte kızarıklık, hassasiyet, halsizlik, öksürük veya nefes darlığı izlenebilir.
Bulantı, ishal, iştah azalması ve karın hassasiyeti görülebilir.
İshal, idrar yakınmaları, cilt değişiklikleri ve cinsel/üreme sağlığı etkileri olabilir.
Ağrıda geçici artış olabilir; yanıt genellikle günler-haftalar içinde değerlendirilir.
Tedavi sırasında pratik öneriler
- Işınlanan bölgedeki cilde doktorunuzun önermediği krem, parfüm veya tahriş edici ürün sürmeyin.
- Seanslara mümkün olduğunca aynı saatlerde, aynı hazırlıkla ve verilen mesane/bağırsak talimatlarına uyarak gidin.
- Halsizlik için kısa yürüyüşler, düzenli uyku ve gün içine bölünmüş dinlenme araları yardımcı olabilir.
- Yutma güçlüğü, ishal, idrar yanması veya cilt yarası gelişirse erken bildirin.
- Radyoterapi alanı ve olası geç yan etkiler konusunda uzun dönem takip planınızı sorun.
Ne zaman hızlı haber verilmeli?
Şiddetli baş ağrısı, nöbet, yeni güçsüzlük, nefes darlığı, ateş, kanama, sıvı alamama, şiddetli ishal, idrar yapamama veya ışınlanan bölgede açık yara gelişirse tedavi ekibiyle gecikmeden iletişim kurulmalıdır.
Hekime sorulabilecek sorular
- Radyoterapinin amacı küratif, koruyucu, eş zamanlı veya palyatif mi?
- Kaç seans sürecek ve hangi bölge ışınlanacak?
- Bu bölgeye özgü en olası yan etkiler nelerdir?
- Hangi belirtiler aynı gün bildirilmelidir?
- Tedavi sonrası kontrol ne zaman ve hangi tetkikle yapılacak?